Is IPTV legaal in België, en riskeer je een boete?

Het korte antwoord

IPTV op zich is volkomen legaal. Proximus Pickx, Telenet en Orange TV zijn alle drie IPTV: televisie die over een internetprotocol geleverd wordt. Wat over legaal of illegaal beslist, is of degene die de zenders doorgeeft daarvoor toestemming heeft van de rechthebbenden. Heeft hij die niet, dan is het doorgeven een inbreuk op het auteursrecht en de naburige rechten – en sinds 2017 geldt dat volgens het Europees Hof van Justitie ook voor wie er bewust naar kijkt.

In de praktijk richt de handhaving in België zich vooral op wie verkoopt, host of doorverkoopt. Dat betekent niet dat de kijker buiten schot valt: het betekent dat hij minder vaak in beeld komt. Dat onderscheid is belangrijk en het is precies wat de rest van deze gids uitlegt.

IPTV is een techniek, geen categorie

Dat woord «IPTV» wordt in het dagelijks taalgebruik gebruikt voor twee heel verschillende dingen, en daar komt het meeste misverstand vandaan.

• IPTV als techniek – televisie die via een IP-netwerk binnenkomt in plaats van via de kabel, de satelliet of de ether. Dat is wat je Belgische operator doet, wat een bedrijfsnetwerk doet, en wat een hotel doet.
• «IPTV» als aanduiding voor een goedkoop abonnement met duizenden zenders – wat mensen bedoelen wanneer ze op «iptv abonnement» of «iptv kopen» zoeken. Dat is een markt met legale en illegale spelers door elkaar.

Een politiedienst of een rechter kijkt niet naar het woord, maar naar de rechten. De vraag is dus nooit «is IPTV legaal» maar «heeft deze aanbieder de rechten op wat hij doorgeeft».

Wat de Belgische wet zegt

Het auteursrecht staat in België in boek XI van het Wetboek van economisch recht. Twee begrippen zijn hier relevant:

• Het reproductierecht. Kopiëren van een beschermd werk zonder toestemming is een inbreuk. Bij streamen worden er tijdelijke kopieën in het geheugen gemaakt, en dat is precies waar het juridische discussiepunt lag.
• Het recht op mededeling aan het publiek. Een beschermde uitzending doorgeven aan een publiek zonder toestemming is een inbreuk, ook als je zelf niets kopieert. Dit is de bepaling waar aanbieders van illegale streams op vastlopen.

Naast het burgerlijk luik – schadevergoeding, stakingsvordering – is er een strafrechtelijk luik. Inbreuken die met bedrieglijk opzet of met het oogmerk om te schaden gepleegd worden, zijn strafbaar, en bij commerciële schaal komen daar zwaardere sancties bij. Naast de gewone politie en het parket spelen ook de Economische Inspectie van de FOD Economie en de Belgian Anti-Piracy Federation (BAF) een rol; die laatste is een private organisatie van rechthebbenden die dossiers opbouwt en klacht indient.

Het arrest Filmspeler, en waarom het telt

In april 2017 sprak het Hof van Justitie van de Europese Unie zich uit in de zaak Stichting Brein tegen Wullems, in de wandelgangen het arrest Filmspeler genoemd. Het ging over een mediaspeler die verkocht werd met vooraf geïnstalleerde add-ons die naar illegale streams verwezen. Het Hof besliste twee dingen die vandaag nog altijd de basis vormen:

1. Het verkopen van zo'n toestel is zelf een mededeling aan het publiek. Je hoeft de stream niet te hosten om aansprakelijk te zijn; het volstaat dat je bewust en gericht toegang verschaft.
2. De tijdelijke kopieën die ontstaan bij het streamen uit een klaarblijkelijk illegale bron vallen niet onder de uitzondering voor tijdelijke reproducties. Met andere woorden: ook het kijken zelf is een inbreuk, en niet alleen het aanbieden.

Dat tweede punt is wat de vaak herhaalde uitspraak «kijken mag, downloaden niet» definitief achterhaald heeft. Ze klopte ooit; sinds 2017 klopt ze niet meer voor bronnen waarvan je redelijkerwijs kon weten dat ze illegaal waren.

Het woord «klaarblijkelijk» doet daarbij veel werk. Een dienst van drie euro per maand met alle betaalzenders van Europa erin, zonder maatschappelijke zetel, zonder ondernemingsnummer en met betaling in cryptomunt of via een cadeaubon, is voor een rechter niet moeilijk als klaarblijkelijk illegaal te bestempelen.

Riskeert de kijker iets?

Juridisch: ja, het kijken uit een illegale bron is een inbreuk. Praktisch: de kans dat een individuele kijker in België een brief krijgt, is kleiner dan de kans dat een verkoper vervolgd wordt, en dat heeft eenvoudige redenen. Dossiers tegen individuele kijkers zijn duur, ze leveren weinig op, en ze vragen dat de rechthebbende eerst een IP-adres aan een persoon kan koppelen – wat een tussenkomst van de rechter vereist.

Dat is geen vrijgeleide, om drie redenen:

• Bij een inval op een verkoper wordt de klantenlijst meegenomen. Dat is de manier waarop kijkers in Europa doorgaans in beeld komen: niet door hun eigen verkeer, maar doordat de administratie van de verkoper in beslag genomen wordt. Betaalde je met een bankkaart op je eigen naam, dan sta je in die administratie.
• De aanpak verandert. In verschillende Europese landen zijn rechthebbenden overgestapt van «alleen de aanbieders» naar «ook de eindgebruikers, in golven». Wat vandaag in België gebruikelijk is, hoeft dat over twee jaar niet te zijn.
• Er is een verschil tussen kijken en doorverkopen. Deel je je login met acht mensen tegen betaling, dan ben je in juridische zin geen kijker meer maar een aanbieder, en verschuift je risico volledig.

We hebben voor deze gids geen betrouwbare, publiek gepubliceerde cijfers gevonden over het aantal individuele kijkers dat in België effectief beboet is. Wie je een concreet bedrag noemt als «de boete voor IPTV in België», verzint dat of haalt het uit een ander land. Wees daar wantrouwig over, ook wanneer het in ons voordeel zou klinken.

Wat er met verkopers gebeurt

Hier is het beeld veel duidelijker. Tegen wie illegale streams aanbiedt, doorverkoopt of de infrastructuur ervoor levert, wordt in België en in de buurlanden actief opgetreden: huiszoekingen, inbeslagname van servers en betaalrekeningen, strafrechtelijke vervolging en burgerlijke schadeclaims van rechthebbenden. Bij georganiseerde netwerken komen daar zwaardere kwalificaties bij, tot en met witwassen en criminele organisatie.

Voor jou als koper is dat om een praktische reden relevant, los van elke morele overweging: een aanbieder die vandaag offline gehaald wordt, neemt je vooruitbetaalde twaalf maanden mee. «Levenslang IPTV voor 49 euro» is in die zin altijd een slechte deal, ook als je je nergens iets van aantrekt.

Blokkeringen door de rechter

Een tweede handhavingsspoor raakt kijkers wél rechtstreeks, zonder dat er iemand beboet wordt: blokkeringsbevelen. Belgische rechters kunnen internetproviders opleggen om domeinnamen en IP-adressen van inbreukmakende diensten te blokkeren. Voor livesport bestaan er dynamische bevelen, die tijdens de wedstrijd zelf kunnen worden toegepast op adressen die pas dan opduiken.

Wat je daarvan merkt als klant van een illegale dienst: de stream valt weg op zaterdagavond om kwart voor negen, precies wanneer je hem wil. Niet elke storing is een blokkering, maar een dienst die stelselmatig faalt tijdens topwedstrijden en de rest van de week vlot loopt, vertelt je iets over zijn bron.

Wat is een minnelijke schikking?

In een strafdossier kan het openbaar ministerie een minnelijke schikking voorstellen: je betaalt een geldsom, en de strafvervolging vervalt. Daarnaast bestaat er iets wat er sterk op lijkt maar juridisch iets heel anders is: een schikkingsvoorstel van een private partij. Een advocatenkantoor namens rechthebbenden schrijft je aan met een voorstel om een bedrag te betalen en zo een procedure te vermijden.

Als je zo'n brief ooit krijgt, gelden er drie regels: betaal niet meteen, antwoord niet emotioneel, en leg de brief voor aan een advocaat of aan een consumentenorganisatie. Een private brief is geen vonnis, en de bedragen die erin staan zijn een openingsbod, geen vaststaand feit. Er circuleren ook zuivere oplichtingsmails die zo'n brief nabootsen.

Zo herken je een legale aanbieder

Er bestaat geen keurmerk dat je met zekerheid vertelt of een aanbieder in orde is. Wat wel bestaat, is een lijst signalen die samen een vrij betrouwbaar beeld geven.

Eén signaal alleen bewijst niets. Vier van de zeven wel.

Helpt een vpn?

Een vpn verbergt je verkeer voor je internetprovider en maakt het moeilijker om je aan een IP-adres te koppelen. Wat een vpn niet doet, is een inbreuk in een niet-inbreuk veranderen. Kijken uit een illegale bron blijft een inbreuk, ook achter een vpn – je hebt de kans om betrapt te worden verkleind, niet de handeling gelegaliseerd.

En het praktische punt: een vpn verandert niets aan de klantenlijst van je aanbieder, waar je naam, je e-mailadres en je betaling in staan. Dat is nu net het spoor dat in de praktijk het vaakst gebruikt wordt.

Wat betekent dit voor deze site?

Eerlijk: wij verkopen IPTV België als wederverkoper. We produceren zelf geen televisie en we onderhandelen zelf niet met rechthebbenden; we verkopen toegang tot een streamingplatform van een leverancier. Dat schrijven we ook op onze pagina over ons.

Wat dat concreet voor jou betekent: de vraag die telt, is welke rechten er achter het platform zitten. Vraag ons dat gerust, en vraag het ook aan elke andere aanbieder die je overweegt. Krijg je een ontwijkend antwoord, dan is dat antwoord op zich informatief. En blijf je twijfelen over of jouw gebruik door de beugel kan, ga dat dan na bij een jurist voordat je bestelt – bij ons of bij iemand anders. Wij zeggen dat liever hier dan dat je het later ontdekt.

Wat wij wel zonder voorbehoud kunnen zeggen: er zijn volstrekt legale manieren om in België veel televisie te kijken voor weinig geld. De VRT-zenders zijn gratis via de ether en via VRT MAX, RTBF Auvio is gratis, de Nederlandse publieke omroep is via NPO Start te bekijken, en een basispakket bij een Belgische operator kost minder dan mensen denken. Dat is geen verkooppraatje tegen ons eigen product in; dat is wat je hoort te weten voor je een keuze maakt.

Conclusie

IPTV is een techniek en die is legaal. Wat telt, is de bron. Een aanbieder zonder rechten pleegt een inbreuk, en sinds het arrest Filmspeler pleegt ook wie er bewust naar kijkt er een. De handhaving in België richt zich vandaag vooral op verkopers en op blokkeringen, maar de klantenlijst van een verkoper is het spoor dat kijkers in beeld brengt, en dat spoor bestaat ongeacht of je een vpn gebruikt. Controleer daarom vóór je betaalt wie je voor je hebt: ondernemingsnummer, adres, factuur met btw, en een prijs die niet onmogelijk is. Dat kost je vijf minuten en het is de best bestede tijd in dit hele proces.

Vragen en antwoorden